انواع داستان از نظر طول

در ادبیات داستانی، تقسیم‌بندی بر اساس طول داستان(تعداد کلمات یا صفحات) یکی از رایج‌ترین شیوه‌های دسته‌بندی است. هرچند مرز این دسته‌بندیها در منابع مختلف کمی متفاوت است و هیچ مرجع خاص و استانداردی برای آن موجود نیست. با این وجود در نقد ادبی ایران و جهان، معمولاً داستان‌ها را به چهار یا پنج گونه‌ی اصلی تقسیم می‌کنند:

۱. داستانک (داستان خیلی کوتاه / فلش فیکشن / مینی مالیسم)

تعداد کلمات: معمولاً زیر ۱۰۰۰ کلمه (گاهی تا ۱۵۰۰ کلمه).

تعداد صفحات: معمولاً ۱ تا ۳ صفحه.

ویژگی‌ها: این نوع داستان تنها بر یک لحظه‌ی بحرانی یا یک تک‌گشودگی متمرکز است. تعداد شخصیت‌ها بسیار محدود (معمولاً یک یا دو نفر) است، فضاسازی به حداقل رسیده و اغلب با یک پایان غافلگیرکننده یا یک شوکِ معنایی همراه است. هدف، انتقال یک حس یا ایده‌ی واحد در سریع‌ترین زمان ممکن است.

نمونه: آثار هوشنگ گلشیری در کتاب «مثل همیشه»، یا داستان‌های کوتاهِ کوتاهِ صمد بهرنگی.

۲. داستان کوتاه (Short Story)

تعداد کلمات: بین ۲۰۰۰ تا حدود ۱۵۰۰۰ کلمه.

تعداد صفحات: معمولاً بین ۳ تا ۳۰ صفحه.

ویژگی‌ها: دارای یک پیرنگ (طرح) اصلی و حداکثر یک پیرنگ فرعی محدود است. تمرکز داستان بر روی یک واقعه، یک تصمیم سرنوشت‌ساز، یا یک بحران روانی خاص در زندگی شخصیت اصلی است. شخصیت‌پردازی در آن نسبتاً عمیق است، اما تنها به یک یا دو شخصیت اصلی محدود می‌شود. زمان داستان معمولاً کوتاه و در یک بازهی زمانی مشخص (چند ساعت تا چند روز) روایت می‌شود.

نمونه: «داش آکل» از صادق هدایت، «کافه پیانو» از صادق چوبک، یا مجموعه داستان‌های جمال میرصادقی.

۳. رمانک یا رمان کوتاه یا داستان بلند (Novella / Novelette)

تعداد کلمات: بین ۱۵۰۰۰ تا حدود ۵۰۰۰۰ کلمه.
تعداد صفحات: حدود ۵۰ تا ۱۵۰ صفحه.
ویژگی‌ها: این گونه، پلی است بین داستان کوتاه و رمان. تعداد شخصیت‌ها افزایش می‌یابد و چند شخصیت فرعی نیز به خوبی پرداخته می‌شوند. پیرنگ (طرح) پیچیدگی بیشتری پیدا می‌کند و دارای چندین فراز و فرود (گره‌گشایی و گره‌افکنی) است، اما هنوز یک خط سیر اصلی و مسلط بر داستان حکمفرماست. گستره‌ی زمانی معمولاً چند هفته تا چند ماه را شامل می‌شود و می‌توان فضاهای مختلفی را توصیف کرد.
نمونه: «مرگ ایوان ایلیچ» از تولستوی، «مسخ» از کافکا، و «بوف کور» از صادق هدایت (که بسیاری آن را در این رده جای میدهند).

۴. رمان (Novel)

تعداد کلمات: معمولاً بیش از ۵۰۰۰۰ کلمه (رمان‌های بلند تاریخی یا حماسی می‌توانند تا چند میلیون کلمه برسند).
تعداد صفحات: بیش از ۱۵۰ صفحه و بعضاً تا چند جلد.
ویژگی‌ها: وسیع‌ترین و جامع‌ترین نوع داستان. دارای شخصیت‌های متعدد و مکمل، پیرنگ‌های فرعی متعدد (زیرداستان‌ها) که در کنار پیرنگ اصلی پیش می‌روند. گستره‌ی زمانی بسیار وسیع است (می‌تواند چندین سال یا حتی چند نسل را پوشش دهد). فضاسازی‌ها مفصل و دقیق است و نویسنده فرصت کافی برای پرداختن به جزئیات اجتماعی، تاریخی و روان‌کاوانه دارد. رمان معمولاً به فصل‌های متعدد تقسیم میشود.

نکته: خود رمان نیز بر اساس طول به دو زیرمجموعه تقسیم میشود:

رمان کوتاه: حدود ۵۰ تا ۱۰۰ هزار کلمه (مثل «همسایهها»ی احمد محمود).
رمان بلند: بیش از ۱۰۰ هزار کلمه (مثل «کلیدر»ی محمود دولتآبادی یا «جنگ و صلح»ی تولستوی).

جمع‌بندی نهایی:

توجه داشته باشید که این عددها قواعدی قراردادی هستند و در هر ناشر، جشنواره یا مسابقه‌ای می‌تواند کمی متفاوت باشد. انتخاب طول داستان کاملاً به هدف نویسنده بستگی دارد؛ گاهی یک داستانکِ ۵۰۰کلمه‌ای تأثیری عمیق‌تر از یک رمانِ هزارصفحه‌ای بر روح خواننده می‌گذارد. اما مهم است که قبل از شروع به نوشتن تصمیم بگیرید در کدام محدوده می‌خواهید بنویسید و متن خود را با آن هماهنگ بکنید. ممکن است در بار اول متن کمی (در حدود ۱۰ الی ۲۰ درصد) بلندتر از اندازه مورد نظرتان بشود که می‌توانید در بازنویسی طول داستان خود را کاهش بدهید.

منابع:

https://reedsy.com/blog/word-count-novella-short-story-length

https://medium.com/@christinaengela/word-length-when-is-a-novel-a-novel-2732affc4f08

https://judylmohr.com/2019/08/09/the-long-or-the-short-of-a-story/

https://peterlyledehaan.com/writing-tips/categories-of-fiction-and-length/